Geschreven door: Johan Biemans

Brabantse versie kunt u hier vinden.

TAFELEN EN NOG EENS TAFELEN

Als er geen tafels waren uitgevonden, wat zou de mensheid zich dan toch moeten behelpen. Want stelt u zich toch eens voor, dat u niet een of meer tafels in huis had. Waar zou u het eten opzetten of waarop zou u dan toch samen een potje kunnen kaartspelen? En dan heb je ze tegenwoordig ook nog eens in allerhande soorten: groot, klein en heel klein. Van die handige dingen die ze dan ook bijzettafeltjes noemen. Daar kun je van alles opzetten, dat je niet telkens op hoeft te staan.

Och, ik denk wel eens, als ik hier of daar een tafel zie staan: als dié tafel toch eens kon praten, dan zou die misschien wel eens heel wat te vertellen hebben. Vooral als dat dan ook nog zo’n oude of antieke tafel is. Zo eentje van eikenhout of notenhout. Of misschien toch maar zo’n heel gewone tafel, van wat goedkope planken. Daar heeft zich rond zo’n meubel heel wat lief en leed afgespeeld, tot tranens toe, van ’t huilen of van ’t lachen.

Wist u wel dat er één tafel bestaat die wereldwijd bekend is? Nu zult u denken, och, hij zevert maar wat uit zijn nek. O ja? U kent toch zeker wel dat schilderij van Van Gogh? Dat schilderij met die aardappeleters? Zitten die mensen dan niet samen rond die tafel aan het middageten of misschien wel aan de avondkost? Juist! En deze tafel, die bedoel ik. Die tafel ja, ook al is ’t dan maar ’n geschilderde tafel op ’n schilderij. Die is niet alleen wereldberoemd maar ook nog eens onnoemelijk veel geld waard.

Och, die tafel zelf valt misschien op het eerste oog niet zo op. Ge kijkt meer naar die mensen, die daar omheen zitten. Want dat is op zichzelf, zoals wij dat hier in Brabant zeggen: ’n schoon tafel volk. Wat kan armoede toch ook weer prachtig zijn, als ge daar wat langer naar kijkt.
Maar als ge daar wat te lang naar blijft kijken, dan kan het u overkomen dat ge al dromend in zo’n schilderij kruipt. En dat ge ’t gevoel krijgt dat ge daar samen met dat volk rond die tafel zit. Ja, dat ge er zélf een van die mensen bent geworden.

En als het al wat later op de avond wordt, dat dan iemand van het mansvolk een van zijn klompen uittrekt. Die plaatst hij dan onder een van die tafelpoten. En schuin tegenover hem doet dat nog iemand met zijn klomp. Zodoende begint die tafel zowat overhoeks te schommelen en te wippen. Dat is dan ook precies de bedoeling, want het uur is aangebroken om te tafelen. Tafelen? Ja, da wil zeggen dat ze de tafel kunnen laten voorspellen of ze dit jaar een goede oogst of wellicht veel aardappelen zullen krijgen. Kijk, ze hebben allemaal – en ik doe natuurlijk ook mee – allebei hun handen plat op die tafel gelegd. Beurtelings stellen ze nu een vraag aan die tafel.

Die vrouw, die zojuist nog de koffie inschonk, wil bijvoorbeeld weten of ze dit jaar weer een kleintje in de wieg kan verwachten. De tafel wipt dan een paar keer op en neer en weet zogezegd te vertellen: Ja, ´t kan zijn, maar ´t kan ook niet zijn.

Als ik zelf aan de beurt ben, zou ik graag weten of het in 2008 druk wordt bij het Dialecten Festival in Lieshout en of er veel artiesten aan de wedstrijden mee gaan doen. De tafelpoot aan mijn kant tokt zeven keer op de lemen vloer en dát is een goed voorteken.

Maar nu hoor ik ineens buiten een herrie van jewelste. Wat zou daar nou zo laat op straat nog te doen zijn? Iemand helpt me al rap uit mijn droom… Hij zet z´n pet op en trekt gehaast zijn klompen aan. Want iemand had zojuist een carbidbus afgeschoten, het signaal dat er getafeld moet worden. Ja, iemand heeft de verloving afgeblazen terwijl dat de bruiloft al geregeld was. Dat zal dan wel op ketelmuziek uitdraaien en ik zag daar ook al iemand met een jachtgeweer in die richting hollen. Potverdikke! Dat kon wel eens gaan spoken daar. Ga maar aan de kant staan, ga daar maar niet staan te nieuwsgierigen en te gapen, want ge weet maar nooit wat je overkomt.

O jee! Ik moet maar weer gauw uit dat schilderij van Van Gogh springen. Ge hebt ´r gewoon mee te doen, met die mensen die ´t van aardappels alleen moeten hebben. De tijden zijn wel veranderd. Want nu hoor je nog al eens geregeld zeggen: ”Zin om mee te gaan tafelen?” Hoor je dat? T a f e l e n! En dan wordt er wel iets anders en iets meer opgediend als een bordje schrale aardappels. ´t Kan gewoon niet op! Alleen al dat woord tafelen… Dan proeft ge ‘t grote verschil en ’t sap springt in je mond. Je zou er nog buikpijn van krijgen, van die drie, vier, vijf gangen.

Maar over tafelen gesproken… Nu moet ik ophouden en opschieten. Want een van onze jongens had, geloof ik, voor morgen op school de tafel van tien uit z´n hoofd geleerd. En zodoende moet ik hem nog even overhoren voordat hij zo meteen met zijn kop op tafel in slaap valt. ´t Is me toch wat met al dat getafel.

Maar nu dacht ik wel dat ik - al tafelend – ‘n schoon tafelke-dek-je voor het Dialecten Festival 2008 gedekt had. En daarom zeg ik maar zo… tafelt er smakelijk tegenaan en tot in 2008 in het Mekka van de Brabantse Dialecten in Lieshout!

 

TAOFELEN EN NOG ‘S TAOFELE (Brabantse versie)

As ‘r gin taofels wozzen ùitgevonde, wa zoo de mensheid z’n aaige dan toch moeten behèllepe. Want stelt ’s toch ’s vur, dä ge diej nie een in haus hodt, ‘n taofel. Wor zoode ‘w éten opzetten of wor zoode dan toch saomen e pötjen op kanne kaorte? En dan hedde ze tegeworrig ôk nog ’s in alderhande sôrte: groate, klèin en hil klèin. Van diej händige dinger diej ze dan ôk bé-zet-taofelkes noeme. D’r kande van alles opzette, dä ge nie alle kirren op hoeft te staon.

Och, ik denk wel ‘s, äs ik hier of daor ’n taofel ziej staon: äs diej taofel toch ’s kos praote, dan zoo diej meskiens wel ’s hil wa te vertellen hebbe.Vural äs dä dan ôk nog zo’n oùwderwetsen of antieke taofel is. Zo’n duur een, van aaikenhout of notenhout. Of meskiens toch mär zo’n hil gewoan taofel, van wa goeiekoape planke.D’r hi z’n aaige rond zo’ meubel hil wa lief en leed aafgespuld, toew traones toew, van ’t skreùwen of van ’t laage.

Wete wel dä’t ‘r  één taofel besti diej over hil de wèrreld bekend is? Nou zalde denke, och, hij zevert mär wa ùit z’ne nek. O jä? Ge kent toch zeker wel dä skielderééj van v’Gogh? Dä skielderééj mee diej ärpelééters? Zitten diej mense dan nie saome rond diej taofel aan de middeg- of meskiens wel aon den aovendkost? Krèk! En diéj taofel, diej bedoewl ik. Diej taofel jä, ôk al is ’t dan mär ’n geskilderde taofel op ’n skielderééj, diej is nie alleen wirreldberoemd mär ôk nog ’s onnoemelijk veul geld wärd.

Och diej taofel zèllef vält meskiens nie op ’t urste oag zo op. Ge kèkt ummers meer ne diej mense, die d’r rontelum henne zitte. Want dä is op z’n aaige, zo lèk wijlie dä in Brabant zegge: ’n skôn taofel vollek. Wa kan ärremoei toch ôk wir skôn zèn, äs ge d’r wa langer henne kèkt.
Mär äs ge d’r wa te lank ne blè kéke, dan kos ‘t ‘w overkomme dä ge al droamend in zo’n skielderééj krùipt. En dä ge ’t gevuujl krè dä ge d’r saome mee dä vollek rond diej taofel zit. Jä, dä ge d’r zèllef enne van diej mense zij geworre.

En äs ’t al wa laoter op den aovend wordt, dä dan iemes van dä mansvollek enne van z’n blök’ ùittrekt. Diej zet ie dan onder enne van diej taofelpoate. En skùins tegenover hum duu dä nog iemes mee zénne klomp. Zodoende begient diej taofel zowa overhoeks te skommelen en te wippe. Dä is dan ôk krèk de bedoeling, want ’t uur is aongebroken um te taofele. Taofele? Jä, dä wil zegge dä se de taofel kanne laote vurspèlle of ze dees jaor ‘nne goeien ôkst of wellicht veul ärpel zalle krége. Kèk, ze hebben allemol – en ik zèllef doew allicht ôk mee – allebaai hun hand’ plat op diej taofel geleed. En um de beurt stellen ze ’n vraog aon diej taofel.

Diej vrouw, die krèk de koffie ingegoten hi, wil bevurbild weten of ze dees jaor wir ‘nne klèinen in de wiejg kan verwochte. De taofel wipt dan e paor kirren op en ner en wit zogezeed te vertelle: Jä, ´t kan zèn, mär ´t kan ôk nie zèn.

As ik zèllef aon de beurt zij, zoo ik géér weten of ´t in 2008 druk wordt op ´t Dialèkte Festival in Lieshout en of ´r veul aon de wedstrijde mee zallen doewn. Den taofelpoat aon menne kant knotst zeuve kirren op den hèrd en dä is e goei vurteken.

Mär nou hur ik inens bùite ´nnen hoap druktes en hèrrie. Wa zoo dur nou zó laot op de straot nog te doewn zèn? Iemes hèllept me al rap ùit m´nen droam… Hij zet z´n pet op en skiet z´n blök´ aon. Want iemes hoj krèk ´n k´rbietbus aafgeskote, ´t teken dä´t´r getaofeld moet worre. D´r hoj iemes z’n verloving en tröùwplannen aafgeblaozen terwélen dä de brulleft al zo goewd äs geregeld wos. Dä zal dan wel op ketelmeziek ùitdraaien en ik zaog d´r ôk al iemes mee e jaachtgewéér gene kant op holle. K´rdju! Dä zal d´r gaon spannen daor. Gao mär ùit de weeg ston, gao d´r mär nie staon te noewskierigen en te gaope, want ge wit mär nôit nie wat’w overkömt en dan zoode’t nog moete besniejte.

O jee! Ik moet mär wir gaaùw ùit diej skielderééj van v´Gogh springe. Ge het ´r gewoan mee te doewn, mee diej mense diej ´t van ärpel alleen moeten hebbe. Den tééd is wel veranderd. Want nou hurde nog al ´s geregeld..” Zin om mee te gaan tafelen?”  Hurde dä? T a f e l e! En dan wordt ´r wel iejt anders en iejt meer opgeskept as ´n börd mee skraolen ärpelkost. ´t Kan gewoan nie op! Alleen al dä woord  tafelen… Pruufde ’t verskil? Ge zoodt ‘r nog bùikpijn aon over kannen hoùwen aon diej driej, vier of meskiens wel vijf gange.

Mär over taofele gesproke… Nou moet ik ophoùwen en opskiejte. Want enne van ons jong hoj, geleùf ik, vur mèrregen op de skool de taofel van tiejn ùit z´ne kop geleerd. En zodoende moet ik ´m nog èfkes overhurre vurdä-t-ie dalek dik mee z´ne kop op de taofel in slaop velt. ´t Is me toch wa mee al dä getaofel.

Mär nou docht ik wel dä´k onderhand - al taofelend - e skon toffelke-dek-je, of taffelke-dek-je äs ge wilt, vur ´t Dialèkte Festival 2008 gedekt hoj. En durrum zeg ik mär zo… taofelt ‘r smakelijk tegenaon en toew in 2008 in ’t mekka van de Brabantse dialèkten in Lieshout!

IMG_3219-1.jpg DSC_5794.jpg DSC_5837.jpg DSC_5794 (1).jpg DSC_5850_bewerkt-1.jpg DSC_5869.jpg IMG_3199-1.jpg DSC_5810.jpg IMG_3195-1.jpg DSC_5842.jpg DSC_5877.jpg DSC_5814.jpg IMG_3272-1.jpg DSC_5803.jpg IMG_3309-1.jpg IMG_3282-1.jpg DSC_5797.jpg DSC_5833.jpg DSC_5805.jpg DSC_5832.jpg DSC_5888.jpg